OSMANLILARDA SAVAŞ YÖNTEMLERİ

Yazar: admin | 29 Temmuz 2011 | Kategori: Tarih, Uncategorized
Etiketler: , ,

Ahmet Refik’in Osmanl? Zaferleri isimli eserinin Osmanl?larda Sava? Yöntemi bölümünden özettir. Sava??n sebepleri, geli?imi, sonuçlar? hakk?nda bilgiler yer almaktad?r

Eserin birinci bölümü olan Osmanl?larda Sava? Yöntemi adl? bölümde Osmanl? Devleti’nin en kutsal vazifelerinden birisi olan askerlik ile askeri talim ve terbiyelerle ilgili bilgiler verilmektedir. Bu bölümde yazar; Osmanl?lar?n, kazand??? zaferlerin çoklu?u ve fethetti?i ülkelerin geni?li?i nedeniyle hakl? bir ?öhret kazand???n? ve Osmanl?lar?n k?sa denilebilecek bir zaman zarf?nda böyle büyük zaferler kazanmas?n?n sebebinin askerlik oldu?unu belirtmi?tir. Bu bölümde kazand??? zaferler nedeniyle di?er devletler aras?nda nam? kahramanl?k ve askerlik namlar?yla birlikte an?lmaya ba?layan Osmanl?lar?n askeri talimlerinin ve terbiyelerinin din ve itaat gibi iki sa?lam esasa dayand??? ve bu nedenle önemli ba?ar?lar kazan?ld??? belirtilmi?tir. Bununla birlikte Osmanl?larda bütün bir milletin askermi? gibi topyekün talim ve terbiye edildi?i de bu bölümde de?inilen konulardan birisidir.

Osmanl?larda Sava? Yöntemi’nin incelendi?i eserin birinci bölümünde Osmanl?lar?n sava? yönteminin ecdadlar? olan eski Türklerin sava? te?kilat?na ve nizam?na dayand??? belirtilmi?tir. Nitekim Asya’n?n en cengaver ve en alicenap bir milleti olan Türklerin milli ve askeri hayatlar? öyle bir kahramanl?k tablosu ortaya koyuyordu ki, cesaretleri, ahlaki üstünlükleri dü?man gönüllerde bile takdir duygular?n? harekete geçiriyordu. Türkler hayatlar?n? silah sayesinde sürdürdükleri, ?an ve ?ereflerini yine onunla koruduklar? için cengaverli?e son derece önem verirlerdi. Askerli?in ruhu olan itaatte son derece ileri seviyedeydiler. Askeri e?itimin ve sava? yöntemlerinin asl?n? itaat, cesaret, ni?anc?l?k ve süvarilik olu?turuyordu. Türkler için sava? sebepleri ise ya nefislerini müdafaa veya askerlerini himaye maksad?ndan ibaretti. Bir Türk’ün cesaret ve kahramanl??? ni?anc?l?ktaki yetene?i ile takdir edilirdi. Hasta dö?e?inde ölmeyi kahramanl???n ?an?na yak??t?ramad?klar? için, en çok sava? meydan?nda can?n? feda etmekle övünürlerdi. Türkler için en ünlü darb-? mesel:“?nsan evde do?ar, kavga meydan?nda can verir!” sözünden ibaretti.

Memleketine muhabbet, sanca??na hürmet bir Türk için en önemli bir görevdi. Askeri te?kilatlar? tamamen manevi bir esas üzerine kuruluydu. Türklerin askeri te?kilatlar?, k?sa bir zaman içinde, cesaretlerine ve kahramanl?klar?na uygun olarak en yüksek mertebeye ç?km??t?.

Osmanl? Sava? Yöntemi’ni etkileyen en önemli unsurlardan birisi olan eski Türklerin askeri te?kilatlar?na de?inen yazar, Türklerin daha sonra ?slam’?n nurundan hisselerini ald?klar?n? ve Türklerin ?slamiyeti kabul ettikten sonra da askerlik meziyetlerini sürdüren bir kavim olarak dikkat çekti?ini belirtmi?tir. Osmanl? Devleti’nde askerlik kurumunun her zaman için düzenli i?leyen bir kurum oldu?u ve bu düzenin büyük bir dikkat ve itina ile sa?land??? eserde belirtilen di?er bir önemli noktad?r. Nitekim Osmanl?lar s?n?rlar?n? geni?letmeye, yeni yeni ülkeler fethetmeye ba?lad?klar? zaman ilk önce ak?nc? nam?yla te?kil edilen süvari askerlerinden yararland?lar. Ak?nc?lar süratli hareket eden askerler olduklar? için, dü?mana ans?z?n bask?n veriyorlar, böylece kesin olarak zafer kazan?yorlard?. Yine Osmanl? Devleti’nin kurulu? y?llar?n? takip eden zaman zarf?nda de?i?ik askeri birliklerde kurulmaktayd?. Bu askeri birlikler içerisinde en önemlilerinden birisi Yeniçeri Oca?? idi. Bu ordu Avrupa’da te?kil edilen ilk devaml? ordu idi. Dev?irme usulünün tatbik edildi?i Yeniçeri Oca??’ndan farkl? olarak Acemi O?lanlar? Mektebi kuruldu. Bu okulun amac? orduya asker yeti?tirmekti. Osmanl? tabiiyetine giren gayrimüslim çocuklar? ilk önce Acemi O?lanlar Mektebi’nde talim ve terbiye görür, ondan sonra da k??lalara da??t?l?rd?. Bununla birlikte orduyu olu?turan umum efrada “kul” denilirdi. Bunun d???nda ordunun ilerisinde hareket eden ve gayesi dü?man memleketlerini çapul olan, ayr?ca yine orduda ke?if hizmetiyle yükümlü bulunan bir de ak?nc? süvarisi te?kil edildi.

Osmanl? topraklar?n?n k?s?mlara ayr?lmas? da yine askerlik noktas?ndand?. Her sanca??n beyi, kendi sanca??n?n mülki ve askeri idaresine nezaret eder, sava? oldu?u zaman, askerin at?n? silah?n? ve mühimmat?n? haz?r bulundurmak için çaba gösterirdi. Bununla birlikte ordu sadece düzenli ve devaml? bir askeri birlikten ibaret de?ildi; eli silah tutan herkes sefere kat?l?rd?.

Osmanl?lar askeri te?kilatlar?yla, harikulade zaferleriyle kom?ular?n? büyük bir deh?et içinde b?rakm??lard?. Siyasi üstünlükleri ve askeri dehalar?yla tarihte büyük bir ?öhret kazanan Romal?lar?n muhte?em lejyonlar?, Avrupa darul harekatlar? üzerinden ebediyen silindi?i bir s?rada, Osmanl?lar?n büyük ordular? sahip olduklar? disiplin, nizam, intizam ve fetih ruhuyla çok k?sa bir zaman içinde Avrupa’y? dola?maya ba?lam??lard?. Özellikle cesaretleri dillere destand?.

Ne zamanki devaml? ordu kuruldu. Ve bir ordunun ruhunu olu?turan askeri disiplin, nizam ve intizam fikri askerin vazgeçilmez unsuru haline geldi. ??te o zaman ordu gücünü kuvvetini bir kat daha art?rd?. Padi?aha itaat, sanca?a muhabbet zinet ve debdebe gibi cengaverli?in ?an?na yak??mayan ?eylerden uzak durma, harp sanat?yla ?slami ve askeri faziletlere gösterilen ilgi, ordunun as?l ve önemli özelliklerinden say?ld?.

Osmanl? ordular?nda inzibat olanca kemali ile mevcuttu. Hatta o kadar ki Osmanl?lar?n askeri inzibatlar? darb-? mesel hükmüne geçmi?, “K?rk? bir k?l ile yedilen asker” sözü bundan dolay? söylenmi?ti.

Buna ek olarak Osmanl? ordusu hakk?nda söylenebilecek bir ?ey de Osmanl? komutanlar?n?n zaferlere yapt??? katk?lard?r. Nitekim Osmanl?lar son derece tecrübeli ve cesur komutanlar?n maiyetinde sava?lara kat?lm??lard?r. Komutan seçiminde birinci ?art, seçilecek zat?n cesareti, siyasi ve askeri mahareti idi. Gerek aslen Osmanl? olsun gerekse dev?irme yoluyla toplanan çocuklar, talim ve terbiye yani e?itim ve ö?retimleri, do?u?tan getirdikleri özellikleri dikkate al?narak Enderun-u Hümayun’a kabul edilir, burada dini kurallara ve ?slami edeplere vak?f olur olmaz padi?ah?n saray?na getirilir, bir süre hakan?n hizmetinde bulunduktan sonra yava? yava? makam sahibi olur, miralem, mirahor-u evvel, mirahor-u sani ve kap?c?ba??l?k rütbelerinden biriyle çera? edilirdi.

Ahmed Refik’in kaleme alm?? oldu?u Osmanl? Zaferleri adl? bu eserin birinci bölümü olan Osmanl?larda Sava? Yöntemi adl? bu bölümde özellikle Osmanl? askerlerinden, ordudan bahsedildikten sonra sava?lar?n yap?l??? hakk?nda bilgiler verilmektedir.

Osmanl?lar ne zaman bir sava?a karar verirlerse, mutlaka daha önceden gerekli haz?rl?klar? yapm?? olurlard?. Baz? k?t’alar?n seferberli?i tamamlanmad??? taktirde, as?l niyet asla belli edilmeden askeri birlikler hedef olarak gösterilen yerde bir araya gelinceye kadar askeri hareket gizli tutulurdu.

Osmanl?lar?n sava? yapmakta izledikleri yollardan birisi de hiçbir zaman iki sefere birden ba?lamamakt?. Bunun yan? s?ra sürekli k?sa sava?lar yaparlar, mümkün oldu?u kadar meydan muharebeleri vererek kesin neticeyi elde etmeye çal???rlard?. Bunun için son derece aç?k arazileri seçerler, dev gibi ordularla sefere ç?karlard?. Ordu sürekli sava?lara kat?l?p sava?larda yer ald???ndan askerlerin de sava? tecrübeleri gittikçe artard?.

Osmanl?lar sefere devaml? ilkbaharda ba?larlard?. ?lkbahar gelir gelmez ordu çe?itli kollar halinde hareket eder, Rumeli’nde gerçekle?ecek seferlerde daima Edirne’de toplan?l?rd?. Bazen gece sava?lar? bile yaparlard?. Nitekim hicri 991 y?l?nda Özdemiro?lu Osman Pa?an?n ?ran seferini sonuçland?ran Me?’ale Muharebesi ile E?ri Seferinde (1005) Cafer Pa?a kolunun çok düzenli bir ?ekilde gerçekle?tirdi?i gece yürüyü?leri bunu tam manas?yla ispat etmektedir. Osmanl?lar dü?man?n yan?nda ise daima toplu yürürler, “Ayr? yürümek, toplu sava?mak” kural?na tam anlam?yla uyarlard?.

Osmanl?lar ordunun ia?esini temin etmek için yanlar?nda çok fazla erzak ve mühimmat getirdiklerinden a??rl?klar? çok fazla olurdu. Hububat, ot ve yulaf gibi ?eyler haz?rlanmadan sava?a ç?k?lmazd?. Erzak ta??mak için çe?itli hayvanlarla birlikte deve kullan?rlard?. Bununla birlikte genellikle çad?rl? ordugahlarda istirahat ederlerdi.

Osmanl?lar ele geçirdikleri topraklar? daima muhafaza ederler, fethettikleri ülkeler aras?nda hiçbir yabac? ülke b?rakmazlard?. Sava?? genellikle kendi topraklar?nda de?il, dü?man?n ülkesinde yaparlard?. Bununla ilgili olarak Osmanl? askerleri aras?nda “Kalelerin in?as? dü?man?m?z?n, ele geçirilmesi de bizim i?imizdir!” sözü dilden dile dola?maktayd?.

Osmanl?lar? sava? teknikleri o dönemde adeta bir numune te?kil etmekteydi. Hatta Prusya generallerinden Baron dö Valantini, Osmanl? harp tekni?ini örnek olarak gösteren mare?al Monte Kokollu hakk?nda: “?uras? dikkate ?ayand?r ki, Monte Kokollu Osmanl? harp usulünü bize numune olarak göstermekte ve Osmanl?lar?n sefer haz?rl???ndaki maharetlerini ve sava? yöntemlerini, uyulmas? gereken bir örnek kabul etmektedir.” demi?tir.

Yine Prusya generallerinden Fon ?iruder, Viyana ku?atmas?yla ilgili olarak yazd??? eserde: “Osmanl?lar?n Viyana muhasaras?, tarihi kale ku?atmalar? aç?s?ndan en mükemmel bir örnek te?kil eder” demi?tir.

Ahmet Refik”in Osmanl? Zaferleri isimli eserinin Osmanl?larda Sava? Yöntemi bölümünden özettir. Sava??n sebepleri, geli?imi, sonuçlar? hakk?nda bilgiler yer almaktad?r. Tarihçi Talha Gönülalan taraf?ndan yap?lan bir özettir.

Yorum Yap

  • Kategoriler

Bildigim.com Sitemap - Tüm Hakları Saklıdır.