Cuma namazı ve işçiler, cuma vaktindeki kazanç, zorla ibadet

Yazar: Admin 2 | 3 Ocak 2014 | Kategori: Eğitim
Etiketler: , ,

bildigim.com’da makale kopyalamaya devam ediyoruz. Bugün E?itim kategorisinde ki Cuma namaz? ve i?çiler, cuma vaktindeki kazanç, zorla ibadet hakk?nda ki yaz?m?z? payla?aca??z sizinle. Yaz?n?n as?l sahibinin ad? Serkan Yahya .

Hayrettin Karaman’?n Cuma namaz? ile ilgili sorulara verdi?i bilgilendirici cevaplar?.

oru:
Cuma günü namaz ça?r?s? yap?ld?ktan sonra al??veri?i terk ederek namaza ko?mak emrediliyor. Binlerce i?çinin çal??t??? bir fabrikam var. ??çilerimi namaz k?lmak için serbest b?rak?yorum. Bir k?sm? namaza gidiyor, bir k?sm? ise gitmiyor ve fabrika çal??maya devam ediyor. Gidenlerden herhangi bir ücret kesilmiyor, kalanlar namaz vaktinde camiye gitmektense çal??may? tercih etmi? oluyorlar. Bu durumda, namaza gitmeyip fabrikada kalan i?çilerin üretti?i de?er ve kazanç benim için helal olur mu?
(Bu soruyu dün ak?am …sahibi sordu. Vaiz ve Ezher’den doktoral? … hocam?z var. Mecliste o da vard?. … Hoca tereddüt etti, “Siz ne dersiniz” dedi. Ben, bunu Hayrettin Hocam’a soral?m dedim. Baz? arkada?lar, “Asl?nda burada namaza gidene te?vik var” dediler. Daha sonra … Hoca “Asl?nda namaza gitmeyenlerin ayr?ca para kesmek vs. gibi ?ekillerde cezaland?r?labilece?inden” söz etti. “Zorla namaz k?ld?r?l?r m??” dedim. “Evet, ?eriatte zorla namaz k?ld?r?l?r… ” dedi.
Sonra ben “?öyle dü?ünebilir miyiz” dedim: “Ben i?çinin 8 saatlik eme?ini kiral?yorum, sonra da bu vakit içerisinden namaz k?laca?? vakitleri kendisine ba???l?yorum. Bu i?çi bir bî-namaz de?il bir kafir de olabilirdi. Köleli?i kald?rmam?? olsak kafir bir köle de olabilirdi. Kafir kölenin kazanc? -Allah’a isyan etmesiyle birlikte- helal oluyorsa, bî-namaz i?çinin kazanc? da helal olmaz m??”
… Hoca da: “?eriat kafiri oldu?u gibi kabul eder ve ahkam?n? ona göre yürütür; halbuki bir Müslüman namaz k?lmaya mecburdur. Bu, ona k?yas edilemez” dedi. Sonra “hatta ba?? aç?k han?mlar?n çal??t?r?lmas?nda da ayn? mahzur sözkonusu olabilir; ama meseleyi daha geni? çapta da ele almak laz?m; ba?? aç?k han?m çal??t?rmazsan?z da irtica var deyip ticaretinize engel olabilirler” dedi.
Mesele burada kald?. As?l sorudaki cuma vaktinde çal??an i?çinin kazanc? meselesine ba?? aç?k çal??an i?çinin kazanc? meselesi de eklenmi? oldu. Hatta bir arkada?, “??çinin ne durumda oldu?unu bilemeyiz ki, kimisi içkili olabilir, kimisi cenabet olarak gelip çal???r, bu i?vereni ilgilendirmez” dedi. Bir de içkili i?çinin kazanc? gibi bir mesele ç?kt?.

Cevap:
Güzel bir tart??ma, laik düzende dini ya?aman?n baz? problemlerini canl? olarak yans?tt??? için de önemli.
?badeti ihmal ederek, onu yapacak zaman içinde dünyal?k için çal??an kimsenin kazanc? helal olur mu? Bu sorunun cevab?n? Cuma örne?inden yola ç?karak bulmaya çal??al?m:
Be? vakit namaz?n? k?lmayan bir kimse dü?ünelim, misal olarak da bir ö?le namaz?n? alal?m; namaz?n? k?l?nabilece?i son zaman dilimine kadar bu ki?inin kazand?klar?na -genel olarak namaz? k?lmamas? bak?m?ndan- haram diyemeyiz. Ö?le namaz?n?n farz?n?n k?l?nabilece?i son zaman diliminde kazand???na gelince, Cuma namaz? için söyleneni burada k?yasa esas olarak almak suretiyle “Haramd?r” deriz. Çünkü, Cuma namaz?na ça??r?l?nca buna gitmeyip çal??an ve kazanan kimsenin -yapt??? hukuki tasarruflar?n geçerli olup olmad??? tart??mal? olmakla beraber- kazanc?n?n haram oldu?una ittifakla hükmedilmi?tir. Burada i?in kendisi helal/mübah olsa bile, belli bir vakitte yap?lmas? haram k?l?nd??? için, haram olan bir i?le elde edilen kazanç da haram olmaktad?r.
?? yeri sahibinin sorumlulu?una gelelim:
Baz? i?ler vard?r ki, ertelenmesi, durdurulmas? büyük zarar ve güçlüklere yol açar. Böyle bir i? söz konusu oldu?unda i? sahibi, çal??anlar?n günlük namazlar?n? k?labilmeleri için tedbir almakla yükümlüdür. Ayn? zamanda mümkün oluyorsa Cuma günü, bu namaz ile yükümlü olmayanlardan yararlanmak, onlarla fabrikan?n çal??mas?n? sa?lamak, di?erlerinin Cuma’ya gitmelerine imkan haz?rlamak mecburiyetindedir. E?er bu da mümkün olmuyorsa -i?in durdurulamaz olmas?- Cuma ve cemâatin terkini mübah k?lan mazeretlerden biri olarak de?erlendirilir. Bu takdirde, Cuma’ya gidemeyenler ö?le namaz?n? k?larlar.
??yeri sahibi ve sorumlusu gerekli tedbirleri ald??? ve yükümlü olanlara namazlar?n k?lma imkan?n? sa?lad??? halde namaz k?lmayanlar?n, yapt?klar i?ten has?l olan üretim ve kazanç i?verene haram olmaz; çünkü namaz?n terkinde onun bir etkisi ve katk?s? yoktur.
Namaz k?lmayanlar?n çe?itli yapt?r?mlarla buna mecbur edilmesi konusu, üzerinde iyi dü?ünülmesi gereken çok yönlü bir konudur. Meseleye ibadet kavram? aç?s?ndan bakt???m?zda zorla yap?lan bir hareketin ibadet oldu?unu söyleyemeyiz. Zor ve bask? alt?nda iman edenin, imandan ç?kt???n? söyleyenin bu davran?? nas?l gerçekte “imana girme veya ondan ç?kma” sonucu do?urmuyorsa, zorla ibadet eden de ibadet etmi? olmaz; çünkü ibadette belli hareketler yetmez, bunlar?n özgür bir irade ile Allah’a ibadet niyetiyle yap?lm?? olmas? gerekir.
Meseleye “emir bi’l-ma’rûf nehiy ani’l-münker: ?slam’a göre iyi ve gerekli olanlar yapt?rma, kötü ve günah olan? yapt?rmama çabas?/ödevi” aç?s?ndan bakt???m?zda, baz? mezheplerde oldu?u gibi “farz namazlar? cemaatle k?lmak da farzd?r” diyenlere göre bütün erkekleri, be? vaktin ezan? okununca camiye gitmeye zorlamak gerekli olur. Cuma namaz? bütün mezheplere göre -me?ru mazereti bulunmayan- erkeklere farz oldu?u için yükümlü olanlar? buna da zorla göndermek gerekir. Ancak zorlamay? kim yapar” sorusu da önemlidir. Dil ve gönül yoluyla insanlar? iyiye sevketme ve kötüden engelleme -e?er daha önemli bir zarar do?urmuyorsa- bütün müslümanlar?n vazifesidir. Bunun d???nda yapt?r?m uygulayarak sevketme i?i kamu otoritesine aittir, s?radan insanlar?n ödevi de?ildir. Bugün Türkiye’de kamu otoritesi böyle bir zorlamay? ve yapt?r?mla farz ibadete sevketmeyi ödev bilmek ?öyle dursun, laikli?e ayk?r? oldu?u için ?iddetle reddeder ve engeller.
??veren namaz k?lmayanlar?n ücretini kesemez; böyle bir hakk? -eme?in hakk?n? dini bir ceza olarak vermeme hakk?- yoktur.
Namaz k?lmayan, ba??n? örtmeyen müslümanlara i? vermemek, onlar?n bu yüzden örtünmelerini veya namaz k?lmalar?n? sa?lamaz; yani yapt?r?m olarak kullan?lan “i? vermeme” tedbiri amac?na ula?maz. Böyle yapmak yerine müslümanlar?n bu kimselere de ?efkat, merhamet ve iyi niyetle muamele etmeleri, i? vermeleri, maddi ve manevi ihtiyaçlar?n gidermelerine yard?mc? olmalar? zaman içinde onlar?n toparlanmalar?na, baz? kusurlar? üzerinde yeniden dü?ünmelerine, iyi örneklerden etkilenmelerine sebep olabilir.

Karaman, Hayrettin, “Cuma namaz? ve i?çiler, cuma vaktindeki kazanç, zorla ibadet.”, http://www.hayrettinkaraman.net/sc/00048.htm (03 Ocak 2013).

http://www.putur.com/cuma-namazi-ve-isciler-cuma-vaktindeki-kazanc-zorla-ibadet/

Yorum Yap

  • Kategoriler

Bildigim.com Sitemap - Tüm Hakları Saklıdır.